De toekomst van de gezondheidszorg in een instortende wereld

door Stuart Jeffery

"De ware maatstaf van een samenleving is hoe zij haar meest kwetsbare leden behandelt."

Het beroemde citaat van Gandhi is zeer relevant wanneer we kijken naar de gezondheidszorg die beschikbaar is voor een gemeenschap. Maar in deze vluchtige, onzekere, complexe en dubbelzinnige tijden van Covid-19 en de aanstaande waarschijnlijke ineenstorting door de dubbele noodsituatie van klimaat en ecologie, hoe zullen we dan zorgen voor onze meest kwetsbare leden, inclusief degenen die gezondheidszorg nodig hebben?

In haar artikel over persoonsgerichte gezondheid, Asiya Odugleh-Kolev wijst op nuttige wijze op enkele van de uitdagingen waarmee gezondheidsstelsels en gemeenschappen tijdens de Covid-19-pandemie zijn geconfronteerd, met name rond integratie van diensten en emotionele gezondheid. Aangezien Covid-19 slechts een voorloper is van de reeks ineenstortingen waarmee de wereld wordt geconfronteerd, en er over het algemeen zeer weinig geschreven wordt over hoe de gezondheidszorg de komende decennia realistisch gezien zou kunnen veranderen, lijken deze toekomstscenario's rijp voor discussie.

De Covid-19 pandemie heeft ons verlangen naar gezondheidszorg belicht op een manier die velen van ons in het westen nooit eerder hebben ervaren, een die misschien minder te maken heeft met verlangen en meer met de behoefte om gered te worden van de dood. Deze behoefte, die voortkomt uit onze diepe angst voor de dood, heb ik in mijn tijd als verpleegster herhaaldelijk meegemaakt. De behoefte aan externe oplossingen die afstand doen van persoonlijke verantwoordelijkheid wordt alleen overtroffen door het verlangen om koste wat het kost ons eigen leven of dat van een geliefde te redden. Het idee dat de dood een essentieel onderdeel is van het leven blijft achterin de bank van ons collectieve onbewustzijn gepropt.

Onze voorouders moesten fundamenteel anders met de dood omgaan. Een paar jaar geleden, toen ik mijn eigen stamboom onderzocht, ontdekte ik een overgrootmoeder die 16 kinderen ter wereld bracht, waarvan de meeste stierven voor hun eerste verjaardag, voordat zijzelf stierf in het kraambed. Ik kan me niet voorstellen wat zij elke keer dat een kind overleed heeft meegemaakt. Tegenwoordig zijn deze sterfgevallen onder zuigelingen en moeders in het Verenigd Koninkrijk zo zeldzaam dat ze nationale schandalen worden.

Terwijl ik dit schrijf, is de laatste Covid-19 golf in het Verenigd Koninkrijk in de greep van de nieuwste variant, maar dit is in een land dat tweederde van zijn volwassen bevolking heeft gevaccineerd, en zeker voldoende ITU-capaciteit zal hebben om nieuwe varianten op te vangen zolang het vaccin over het algemeen effectief blijft. Het zuiden van de wereld, met name India, waar deze stam vandaan komt, kan het niet aan; een probleem dat nog wordt verergerd door het feit dat de rijke landen veel meer vaccins kopen dan de landen met een laag of gemiddeld inkomen.

De Britse NHS is afhankelijk van haar vermogen om clinici uit Afrika en andere minder welvarende landen aan te trekken om haar personeel in de gezondheidszorg op peil te houden. De mislukking van onze onhoudbaar lage opleidingsniveaus in het Verenigd Koninkrijk wordt alleen geëvenaard door ons onvermogen om de demografische verschuiving te zien waardoor het aantal ouderen, boven de 85, tegen 2043 bijna zal zijn verdubbeld (ONS, 2018). De kosten per hoofd van de gezondheidszorg zijn het hoogst in deze leeftijdsgroep, vijf keer hoger dan voor 60-jarigen (Public Health England, 2019). De NHS is nu niet houdbaar en zeker niet op middellange of lange termijn. Natuurlijk kunnen een of twee nieuwe varianten die demografie in de komende jaren veranderen - de toekomst is immers vluchtig, onzeker, complex en dubbelzinnig.

Als de Britse NHS moeite heeft om zichzelf in stand te houden, is het beeld wereldwijd nog erger. De helft van de WHO-landen heeft minder dan 3 verpleegkundigen per 1000 inwoners in vergelijking met het VK, dat er ongeveer 8 heeft (WHO, 2021). De situatie is vergelijkbaar voor artsen; er zijn wereldwijd gewoon niet genoeg artsen om aan de huidige behoeften van de gezondheidszorg te voldoen.

Naast de demografische uitdaging en het wereldwijde tekort aan opgeleid klinisch personeel moeten we ons afvragen wat er gebeurt als de klimaatverandering, de ecologische noodsituatie, de uitputting van hulpbronnen en de vervuiling hun greep op de wereld vergroten. Hoe kunnen we gezondheid en gezondheidszorg handhaven in een wereld die instort of afneemt? Het bereiken van de VN-doelstelling voor duurzame ontwikkeling, namelijk universele gezondheidszorg, zal zeker moeilijker worden in het licht van de ineenstorting.

Er is ten minste één voorbeeld van een land dat een economische ineenstorting heeft meegemaakt en toch de gezondheidszorg heeft zien floreren. De Cubaanse oliecrisis in het begin van de jaren negentig verwoestte de economie, maar door de inzet voor het behoud van de gezondheidszorg - en mogelijk nog belangrijker, door de aandacht voor de opleiding van artsen - was de gezondheidszorg in Cuba een van de gebieden die het minst door de crisis werden getroffen (Jeffery, 2008).

Het kan zijn dat de nasleep van Covid-19 een hernieuwde wereldwijde aandacht voor de gezondheidszorg oplevert, met een verandering in opleiding, internationale samenwerking en steun, volksgezondheid die in de frontlinie van het beleid komt te staan, enzovoort. Ik leef in verloren hoop.

We kunnen er echter zeker van zijn dat de bezorgdheid aanzienlijk zal toenemen naarmate de vraag naar en de betaalbaarheid van gezondheidszorg toenemen terwijl de wereldwijde gezondheid in de toekomst afneemt. Deze bezorgdheid, die voortkomt uit onze huidige weigering om onze sterfelijkheid onder ogen te zien en ons vasthouden aan de behoefte aan snelle remedies voor elke ziekte, zal er waarschijnlijk toe leiden dat regeringen de gezondheidszorg meer zullen beschermen dan sommige andere gebieden van de economie, tenminste als die regeringen lang aan de macht willen blijven.

Terwijl de maatschappelijke en economische ineenstorting tastbaar zal zijn, is er al een crisis van zin en doel, een spirituele crisis die de bredere ineenstorting aanstuurt en die zich uit in onze weigering de dood te aanvaarden. Misschien is er iets te leren van de natuur, kennis en begrip dat voor ons verloren ging toen we onze trouw aan de valse goden van de vooruitgang en de eeuwigdurende groei wendden?

In het reine komen met dood en ziekte als onderdeel van de rijkdom van het leven zou een enorme sprong voorwaarts betekenen voor moderne samenlevingen, waarbij we wellicht zullen proberen te leren van hoe onze voorouders ermee omgingen en hoe de rest van de natuur er ook mee omgaat. Misschien maakt dat leren in combinatie met onze grotere kennis van volksgezondheid de ineenstorting van de gezondheidszorg wel minder pijnlijk dan anders het geval zou zijn?

Stuart Jeffery is verpleegkundige en voormalig NHS-bestuurder die nu aan de Universiteit van Kent doceert over duurzame wereldwijde gezondheidszorg. Hij heeft een nieuwe taakgroep Deep Adaptation opgericht op de toekomst van gezondheidszorg en sociale zorg en zoekt mensen om aan die discussie deel te nemen.

Beeld: "Bescherming" door Rini Widariyanti, uit haar "Achter het masker 2020" tentoonstelling. Rini en haar man Made zijn Indonesische hedendaagse kunstenaars, gevestigd op Bali. Hun levensonderhoud is ernstig aangetast door de gevolgen van de pandemie voor het toerisme op Bali. Ze hebben geen website meer, maar u kunt contact opnemen met Katie in de redactie van DA Forum die u met hen in contact kan brengen als u hen wilt steunen door wat van hun werk te kopen.