Το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης σε έναν κόσμο που καταρρέει

από Stuart Jeffery

"Το πραγματικό μέτρο κάθε κοινωνίας βρίσκεται στο πώς αντιμετωπίζει τα πιο ευάλωτα μέλη της"

Το διάσημο απόσπασμα του Γκάντι είναι εξαιρετικά σημαντικό όταν εξετάζουμε την υγειονομική περίθαλψη που είναι διαθέσιμη σε μια κοινότητα. Αλλά σε αυτούς τους ευμετάβλητους, αβέβαιους, πολύπλοκους και διφορούμενους καιρούς του Covid-19 και της επερχόμενης πιθανής κατάρρευσης μέσω των δίδυμων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης του κλίματος και της οικολογίας, πώς θα φροντίσουμε τα πιο ευάλωτα μέλη μας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρειάζονται υγειονομική περίθαλψη;

Στο άρθρο της για την υγεία με επίκεντρο τον άνθρωπο, Asiya Odugleh-Kolev επισημαίνει χρήσιμα ορισμένες από τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν τα συστήματα υγείας και οι κοινότητες κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, ιδίως όσον αφορά την ενσωμάτωση των υπηρεσιών και τη συναισθηματική υγεία. Δεδομένου ότι το Covid-19 είναι απλώς ένας πρόδρομος της σειράς καταρρεύσεων που αντιμετωπίζει ο κόσμος και ότι γενικά γράφονται πολύ λίγα πράγματα για το πώς θα μπορούσε ρεαλιστικά να αλλάξει η υγειονομική περίθαλψη τις επόμενες δεκαετίες, αυτά τα μελλοντικά σενάρια φαίνονται ώριμα για συζήτηση.

Η πανδημία του Covid-19 ανέδειξε την επιθυμία μας για υγειονομική περίθαλψη με έναν τρόπο που πολλοί από εμάς στη Δύση δεν έχουμε βιώσει ποτέ πριν, που ίσως έχει να κάνει λιγότερο με την επιθυμία και περισσότερο με την ανάγκη να σωθούμε από το θάνατο. Αυτή την ανάγκη, που γεννιέται από τον βαθύ φόβο μας για τον θάνατο, κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως νοσηλεύτρια την έχω διαπιστώσει επανειλημμένα. Η ανάγκη για εξωτερικές διορθώσεις που αποποιούνται την προσωπική ευθύνη ξεπερνιέται μόνο από την επιθυμία να σώσουμε τη δική μας ζωή ή τη ζωή ενός αγαπημένου μας προσώπου με οποιοδήποτε κόστος. Η ιδέα ότι ο θάνατος είναι ένα ουσιαστικό μέρος της ζωής παραμένει χωμένη στο πίσω μέρος του καναπέ του συλλογικού μας ασυνειδήτου.

Οι πρόγονοί μας έπρεπε να αντιμετωπίσουν τον θάνατο με έναν θεμελιωδώς διαφορετικό τρόπο. Πριν από μερικά χρόνια, ενώ ερευνούσα το δικό μου γενεαλογικό δέντρο, ανακάλυψα μια πολύτεκνη γιαγιά που γέννησε 16 παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία πέθαναν πριν από τα πρώτα τους γενέθλια, πριν πεθάνει η ίδια στη γέννα. Δεν μπορώ να φανταστώ τι θα βίωσε κάθε φορά που πέθαινε ένα παιδί. Σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτοί οι βρεφικοί και μητρικοί θάνατοι είναι τόσο σπάνιοι που γίνονται εθνικά σκάνδαλα.

Καθώς γράφω αυτό το κείμενο, η τελευταία έξαρση του Covid-19 στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε εξέλιξη υπό την επήρεια της τελευταίας παραλλαγής, αλλά αυτό συμβαίνει σε μια χώρα που έχει εμβολιάσει τα δύο τρίτα του ενήλικου πληθυσμού της και σίγουρα θα έχει αρκετή χωρητικότητα ITU για να αντιμετωπίσει τις νέες παραλλαγές όσο το εμβόλιο παραμένει σε γενικές γραμμές αποτελεσματικό. Ο παγκόσμιος νότος, και ιδίως η Ινδία, από όπου προέρχεται το συγκεκριμένο στέλεχος, δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα- ένα πρόβλημα που επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι πλούσιες χώρες αγοράζουν εμβόλια σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Το NHS του Ηνωμένου Βασιλείου βασίζεται στην ικανότητά του να προσλαμβάνει κλινικούς γιατρούς από την Αφρική και άλλες λιγότερο εύπορες χώρες προκειμένου να διατηρεί το υγειονομικό μας προσωπικό, μια ικανότητα προσλήψεων που βασίζεται στην παγκόσμια οικονομική αδικία. Η αποτυχία που είναι τα μη βιώσιμα χαμηλά επίπεδα κατάρτισης στο Ηνωμένο Βασίλειο, συνδυάζεται μόνο με την αποτυχία μας να δούμε τη δημογραφική μεταβολή που θα δει τον αριθμό των ηλικιωμένων, των ατόμων άνω των 85 ετών, να διπλασιάζεται σχεδόν μέχρι το 2043 (ONS, 2018). Το κατά κεφαλήν κόστος της υγειονομικής περίθαλψης είναι υψηλότερο σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, πέντε φορές υψηλότερο από ό,τι για τους 60χρονους (Δημόσια Υγεία της Αγγλίας, 2019). Το ΕΣΥ δεν είναι βιώσιμο τώρα και σίγουρα όχι μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. Φυσικά, μια ή δύο νέες παραλλαγές μπορεί να αλλάξουν αυτό το δημογραφικό κατά τα επόμενα χρόνια - το μέλλον είναι ευμετάβλητο, αβέβαιο, σύνθετο και διφορούμενο τελικά.

Αν το NHS του Ηνωμένου Βασιλείου δυσκολεύεται να διατηρηθεί, η εικόνα παγκοσμίως είναι χειρότερη. Οι μισές από τις χώρες του ΠΟΥ έχουν λιγότερους από 3 νοσηλευτές ανά 1000 κατοίκους σε σύγκριση με το Ηνωμένο Βασίλειο, με περίπου 8 (ΠΟΥ, 2021). Η κατάσταση είναι παρόμοια και για τους γιατρούς- απλά δεν υπάρχουν αρκετοί κλινικοί γιατροί παγκοσμίως για να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης.

Εκτός από τη δημογραφική πρόκληση και την παγκόσμια ανεπάρκεια σε εκπαιδευμένο κλινικό προσωπικό, πρέπει να αναρωτηθούμε τι θα συμβεί καθώς η κλιματική αλλαγή, η οικολογική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η εξάντληση των πόρων και η ρύπανση αυξάνουν την επιρροή τους στον κόσμο. Πώς μπορούμε να διατηρήσουμε την υγεία και την υγειονομική περίθαλψη σε έναν κόσμο που βρίσκεται σε κατάρρευση ή παρακμή; Η επίτευξη του στόχου του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη, που αφορά την καθολική υγειονομική περίθαλψη, θα γίνει σίγουρα δυσκολότερη μπροστά στην κατάρρευση.

Υπάρχει τουλάχιστον ένα παράδειγμα χώρας που έχει περάσει οικονομική κατάρρευση και έχει δει την υγειονομική περίθαλψη να ευδοκιμεί. Η πετρελαϊκή κρίση της Κούβας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 κατέστρεψε την οικονομία της, αλλά η δέσμευση για τη διατήρηση της υγειονομικής περίθαλψης - και ενδεχομένως πιο σημαντικό η εστίαση στην εκπαίδευση των κλινικών ιατρών - σήμαινε ότι η υγειονομική περίθαλψη στην Κούβα ήταν ένας από τους τομείς που επηρεάστηκαν λιγότερο από την κρίση τους (Jeffery, 2008).

Ίσως τα επακόλουθα του Covid-19 να δώσουν μια νέα παγκόσμια εστίαση στην υγειονομική περίθαλψη, με μια σημαντική αλλαγή στην εκπαίδευση, τη διεθνή συνεργασία και υποστήριξη, τη δημόσια υγεία στην πρώτη γραμμή της πολιτικής και ούτω καθεξής. Ζω με την απελπισμένη ελπίδα.

Μπορούμε, ωστόσο, να είμαστε βέβαιοι ότι η ανησυχία θα αυξηθεί σημαντικά, καθώς η ζήτηση και η οικονομική προσιτότητα της υγειονομικής περίθαλψης θα αυξηθούν, ενώ η παγκόσμια υγεία θα μειωθεί στο μέλλον. Αυτό το άγχος, που γεννιέται από την τρέχουσα άρνησή μας να αντιμετωπίσουμε τη θνησιμότητά μας και την προσκόλλησή μας στην ανάγκη για γρήγορη θεραπεία κάθε ασθένειας, θα κάνει τις κυβερνήσεις πιθανότατα να προστατεύουν την υγειονομική περίθαλψη σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι σε ορισμένους άλλους τομείς των οικονομιών, τουλάχιστον θα το κάνουν αν οι κυβερνήσεις αυτές επιθυμούν να παραμείνουν στην εξουσία για πολύ καιρό.

Ενώ η κοινωνική και οικονομική κατάρρευση θα είναι απτή, υπάρχει ήδη μια κρίση νοήματος και σκοπού, μια πνευματική κρίση που οδηγεί στην ευρύτερη κατάρρευση και η οποία εκδηλώνεται στην άρνησή μας να αποδεχτούμε τον θάνατο. Ίσως υπάρχει μάθηση από τη Φύση, γνώση και κατανόηση που χάσαμε όταν στρέψαμε την υποταγή μας προς τους ψεύτικους θεούς της προόδου και της αέναης ανάπτυξης;

Η αντιμετώπιση του θανάτου και της αρρώστιας ως μέρος του πλούτου της ζωής θα ήταν ένα τεράστιο άλμα για τις σύγχρονες κοινωνίες, το οποίο μπορεί να μας κάνει να προσπαθήσουμε να μάθουμε από τον τρόπο με τον οποίο οι πρόγονοί μας το αντιμετώπισαν και τον τρόπο με τον οποίο το αντιμετωπίζει και η υπόλοιπη Φύση. Ίσως, αυτή η μάθηση σε συνδυασμό με τις μεγαλύτερες γνώσεις μας για τη δημόσια υγεία να κάνει την κατάρρευση της υγειονομικής περίθαλψης λιγότερο επώδυνη από ό,τι θα ήταν διαφορετικά;

Ο Stuart Jeffery είναι νοσηλευτής και πρώην στέλεχος του NHS, ο οποίος τώρα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Κεντ για τη βιώσιμη παγκόσμια υγειονομική περίθαλψη. Έχει ξεκινήσει μια νέα ομάδα εργασίας για τη βαθιά προσαρμογή στο το μέλλον της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας και αναζητά άτομα για να συμμετάσχουν σε αυτή τη συζήτηση.

Εικόνα: "Protection" της Rini Widariyanti, από το "Πίσω από τη μάσκα 2020" έκθεση. Η Rini και ο σύζυγός της Made είναι σύγχρονοι καλλιτέχνες από την Ινδονησία, με έδρα το Μπαλί. Τα μέσα διαβίωσής τους έχουν επηρεαστεί σοβαρά από τον αντίκτυπο της πανδημίας στον τουρισμό στο Μπαλί. Δεν διατηρούν πλέον ιστοσελίδα, αλλά μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί τους. Katie στη συντακτική ομάδα του DA Forum που μπορεί να σας συνδέσει μαζί τους, αν θέλετε να τους υποστηρίξετε αγοράζοντας κάποια από τα έργα τους.